Czym jest Notarialny Rejestr Testamentów (NORT)?

Dlaczego warto zabezpieczyć swój testament?

Co to jest NORT i jak z niego skorzystać?

Odpowiadamy na pytania oraz przedstawiamy co warto wiedzieć na temat Rejestru Testamentów i ogólnych zasad dziedziczenia.

aZnaczenie i ważność testamentu

Testamenty są pisane od tysięcy lat! Pierwsze rozporządzenia swoim majątkiem na wypadek śmierci miały miejsce już w starożytności (około 2-3000 lat przed naszą erą). W formie prawnej zostały opisane w starożytnym Rzymie, gdzie już padały zapisy o zasadach dziedziczenia, czy też umożliwiały powołanie spadkobierców. 

Od zarania dziejów (od kiedy człowiek za życia wypracował coś co chciał zostawić swojej rodzinie) zaczęto utrwalać wolę, tak aby po śmierci własność trafiła w ręce wybranej osoby lub osób. Dziś sytuacja wygląda podobnie, jednak jest kilka istotnych szczegółów o których należy pamiętać o czym piszemy poniżej.

Zasady ogólne dziedziczenia

Ustawodawca jasno sprecyzował (w Kodeksie Cywilnym) jak w Polsce przebiega dziedziczenie. Sam testament nie może naruszać kilku podstawowych zasad, które mają na celu zabezpieczenie rodziny zmarłej lub zmarłego zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego. Co ciekawe; ponad 80% wszystkich dziedziczeń w Polsce właśnie odbywa się na tych zasadach:

W pierwszej linii majątek dziedziczą wzajemnie małżonkowie oraz dzieci po połowie, a w przypadku braku dzieci – małżonek pół i rodzice zmarłego po 25%.
W innym przypadku dziedziczenie następuję w formie zależnej od pozostałych spadkobierców, a kolejność wygląda następująco:  1. małżonek i dzieci, 2. małżonek i rodzice, 3. małżonek i rodzeństwo, 4. dziadkowie, 5. pasierbowie, 6. gmina i skarb państwa. 

Rozwodnicy są traktowane tak samo jak osoby bez małżeństwa, więc były ślub nie ma znaczenia na kolejność dziedziczenia, jedynie dzieci z różnych związków otrzymują swoje prawo do zachowku według zasad ogólnych dziedziczenia.

Co jeżeli nasza wola jest inna niż dziedziczenie ustawowe? Piszemy testament i to najlepiej zgłaszany do NORT!

Tutaj na scenę wkracza instytucja testamentu. Mamy swoją wolę i chcemy aby nasz majątek był rozdysponowany inaczej niż nakazuje ustawodawca, to piszemy testament. Kiedyś testamenty były pisane na papierze i pilnie strzeżone przez zaufanych członków rodziny. Niestety pozostawiało to duże pole do naruszeń, bo przecież ktoś niezadowolony z jego treści mógł taki testament zniszczyć lub podrobić. W tym obszarze technologia przyszła nam z pomocą. Dzisiejsze rozwiązania techniczne pozwalają na bezpieczne przechowywanie testamentów w bazie Notarialnych Rejestrów Testamentów (NORT), do której mają dostęp wszyscy notariusze przeprowadzający czynności dziedziczenia, jak i sądy prowadzące sprawy z tego tytułu. 

Aby Twój testament był bezpieczny i nie został zgubiony ani zmieniony udaj się do notariusza, gdzie możesz sprawdzić zgodność swojego testamentu z obowiązującymi przepisami oraz w obecności notariusza zgłosić go do bazy NORT, tak aby był pewny i nie został pominięty w przyszłości.  

Co jeżeli testament wskazuje inne zasady dziedziczenia niż Kodeks Cywilny? Czym jest prawo do zachowku, a czym do wydziedziczenia?

Pomimo tego, że możesz chcieć np. zostawić cały majątek jednej osobie, to ustawodawca w trosce o rodziny pozostawił furtkę naturalnym spadkobiercom w postaci Prawa do zachowku. Jest to zasada mówiąca o tym, że nawet jeżeli ktoś z 1 linii dziedziczenia został pominięty w testamencie, to ustawowo ma możliwość dochodzenia się zachowku po zmarłym. W przypadku dzieci jest to zazwyczaj 25% majątku. 

Warto jednak wiedzieć o tym, że Kodeks pozostawia również w tym obszarze furtkę dla osoby piszącej testament, gdyż może one wskazać i opisać rażące zaniedbania osób lub osoby w 1 linii dziedziczenia i tym samym wydziedziczyć ich z prawa do otrzymania spadku. Taka procedura jest możliwa i coraz częściej jest uznawana przez sądy. Zapytaj notariusza o szczegóły, a na pewno podpowie Ci jakie aspekty wpływają na taką decyzję.